Dzieje sztuki rzymskiej dzielą się na:

  • epokę królewską do V w p.n.e.
  • okres republiki do 31 r p.n.e.
  • okres cesarstwa upadek Rzymu V w n.e.

Początki państwa skromne. Powstanie Rzymu 753 r. p.n.e.. Największy rozkwit sztuki – za Oktawiana Augusta (I w. p.n.e.)
Rzymianie nie przywiązywali uwagi do religii. Najważniejsze dla nich były wartości moralne. Służyły im do tego, by służyć państwu i ogółowi. Dobra publiczne – największy ideał. Sztuka służyła ojczyźnie i poprzez nią Rzymianin wyrażał swoje oddanie. Istniała także sztuka prywatna.

ARCHITEKTURA

Najważniejsza była architektura. Kolumna zatraca swe wartości konstrukcyjne, a przyjmuje wartości zdobnicze. Rzymianie przyjęli nowe sposoby budowania (zaprawa murarska). Zamiast kolumn zaczęto stosować sklepienia oparte na półkolistym łuku. Przejęto je od Etrusków.
Porządki Rzymskie:

  • TOSKAŃSKI (najprostszy, najoszczędniejszy w wyrazie zdobniczym, najsurowszy)
  • DORYCKI (kapitel jest taki jak w porządku jońskim – greckim, elementy architektoniczne są profilowane, ozdabiane, dwie woluty)
  • JOŃSKI (posiada kapitel o czterech parach wolut leżących po przekątnej kapitelu)
  • KORYNCKI (spiętrzenie liści akantu – trzy rzędy – pędy roślinne itp.. Inne elementy architektoniczne są jeszcze bardziej rozczłonkowane)
  • KOMPOZYTOWY – ZŁOŻONY (sztucznie się zestawia kapitel (akanty) dorycki z wolutami jońskimi).

ARCHITEKTURA RELIGIJNA

Świątynie rzymskie (nawiązują do świątyń Greckich: prostokątne z kolumnadą i świątynie okrągłe z kolumnadą)
PANTEON typ świątyni centralnej przykrytej kopułą.
PRZYKŁADY ŚWIĄTYŃ:

  • prostokątna cella otoczona kolumnadą Świątynia w NIMES
  • ŚWIĄTYNIA WEST W TIWOLI
  • PANTEON – świątynia na planie centralnym z kopułą (dobrze opracowanego projektu) nie jest to kopuła pozorna. Spoczywa ona na spojonych betonem ścianach. Wnętrze wypełnione jest kasetonami. Spełniją one funkcję dekoracyjną. Cała dekoracja tej świątyni znajduje się we wnętrzu. Jest zupełnie inna niż św. Grecka. Św. Greckie zdobione są na zewnątrz.

ARCHITEKTURA TRYUMFALNA:

  • łuki tryumfalne
  • kolumny

Ludzie dbali o dobro społeczne, byli przekonani, że są narodem stworzonym do rządzenia światem. Upamiętniali swoich Bogów (wznosili im pomniki) – łuki tryumfalne.
ŁUK TYTUSA – jednoprzelotowe
ŁUK KONSTANTYNA – trójprzelotowe
Stały one zawsze samotnie. Spełniały funkcję dekoracyjną. Łuki dzielone były na dwie kondygnacje. Na część z przejściami, dzielone gzymsem i druga część tablica informacyjna.
Innym sposobem upamiętniania swoich wodzów były KOLUMNY
CESARZA TRAJANA Upamiętnia czyny władcy.

ARCHITEKTURA SPOŁECZNA:

  • forum
  • bazylika
  • pałac
  • termy
  • teatr
  • amfiteatr
  • cyrk

Bardzo ważną rolę spełniały w Rzymie. Najczęściej uczęszczanym miejscem było FORUM ROMANUM. Wokół tego placu znajdowały się najważniejsze budowle w mieście. Tam skupiało się życie miasta. Przyjmowało formę prostokąta obwiedziony kolumnowym portykiem.
II w p.n.e. – pojawiają się rynki na peryferiach miasta o celach wyłącznie handlowych.
BAZYLIKA – hala sądów i targów. Na dole dobijano targów na górze sale sądowe.
TERMY – znajdowały się przy nich biblioteki, sklepy. Posiadały one łaźnie.
TERMY NERONA
TERMY DIOKLECJANA
AKWEDUKTY – wykorzystywano w budowli wszystkie dostępne techniki budowlane. Służyły do prowadzenia wody do miasta. Wykorzystywano ułożenie terenu.
TEATR – wzorował się na greckim.

  • widownia w teatrze Rzymskim równa była półkolu, w teatrze grackim przkraczała
  • orchestra przyjęła kształt półkolisty
  • budynek sceniczny równy był z ostatnimi siedzeniami.

AMFITEATR – budowla o celach widowiskowych. Wznoszona od I w p.n.e.. budowla naziemna. Po środku znajduje się arena, a wokół niej stopniowo wznoszą się siedzenia. Rzymianie pod siedzeniami umieszczali garderoby itp.
– AMFITEATR FLAWIUSZÓW (COLOSSEUM)
CYRK – służył do pokazów wojska, parad, wyścigów konnych. Są to budowle z podłużną areną o półkolistych zakończeniach po obu stronach.
WILLA – w środku znajduje się atrium z basenem. Do atrium prowadzi przedsionek prowadzony z ulicy. Potem dostaje ona kolumnadę – PERYSTYL. Forma perystylowa – forma wyjściowa.

GROBOWCE

  • KOPUŁOWE: dużych rozmiarów tzw. MUZEA, były na ogół budowane przez zamożnych.
  • KOLUMBARIA: piętrowe grobowce. W centrum dziedziniec, na piętrach były sarkofagi.
  • KATAKUMBY: podziemne korytarze, w których stawiano sarkofagi lub maty, grobowiec ten przeznaczony był dla biedoty.